สิทธิรักษาโรคไต..รู้ไว้ใช่ว่า

เขียนโดย
thitima
เมื่อวันที่
25 June 2014
การประเมินผลการเข้าถึงบริการและการจัดบริการทดแทนไต ภายใต้ระบบหลักประกันสุขภาพในประเทศไทย
ให้คะแนน
Average: 3.7 (6 votes)
จำนวนผู้อ่าน
143

          ข้อมูลจากกระทรวงสาธารณสุข เปิดเผยสถานการณ์โรคไตของประเทศไทยว่า คนไทยป่วยเป็นโรคไตเรื้อรังประมาณ 8 ล้านคน ในจำนวนนี้เป็นผู้ป่วยอยู่ในระยะสุดท้าย 2 แสนคน มีผู้ป่วยรายใหม่เพิ่มขึ้นปีละประมาณ 10,000 คน รอการผ่าตัดเปลี่ยนไตใหม่ประมาณ 40,000 คน และมีผู้เสียชีวิตจากไตวายปีละ 13,000 กว่าคน ซึ่ง 1 ใน 3 อายุน้อยกว่า 60 ปี ผู้ป่วยไต 1 คนจะมีค่าใช้จ่ายเฉลี่ยอยู่ที่ 30,000 บาทต่อคนต่อเดือน เพราะต้องได้รับการฟอกไตด้วยวิธีฟอกเลือด หรือล้างไตผ่านหน้าท้อง ซึ่งมีค่าใช้จ่ายสูง ทำให้แต่ละปีต้องใช้งบประมาณถึง 3 พันล้านบาท และคาดว่าในปี 2560 อาจต้องใช้งบประมาณถึงกว่า 17,000 ล้านบาท  นอกจากนี้ยังพบว่า ปัจจุบันคนไทยส่วนใหญ่มักกินอาหารนอกบ้าน  ซึ่งเครื่องปรุงรสล้วนแต่มีสารโซเดียมที่ทำให้อาหารมีรสชาติเค็มผสมอยู่ทั้งสิ้น  รวมถึงวัตถุดิบในการปรุงอาหารที่มีส่วนผสมของผงชูรส เช่น ผงแป้งปรุงรสหรือซุปก้อน ซึ่งแต่ละครอบครัวหรือร้านอาหารต่างๆ ก็มักนำมาปรุงอาหารอยู่เป็นประจำ ซึ่งปริมาณโซเดียมในผงปรุงรสเหล่านี้สูงกว่าผงชูรสถึง 2-3 เท่าตัว  รวมทั้งอาหารอื่นๆ เช่น เบเกอร์รี่ ขนมปัง ขนมเค้ก อาหารแปรรูป อาหารกระป๋อง อาหารหมักดอง ขนมกรุบกรอบ อาหารกึ่งสำเร็จรูป เช่น บะหมี่ โจ๊ก ก็พบสารโซเดียมในปริมาณสูงเช่นกัน  ดังนั้นการกินอาหารที่มีรสชาติค่อนข้างเค็มที่มีส่วนผสมของโซเดียมอยู่ด้วยจึงเป็นเรื่องใกล้ตัว และเป็นเหมือนจุดเริ่มต้นของการเป็นโรคไตที่ต้องมีการดูแลรักษาในระยะยาว

วิจัยเพื่อ..สำหรับการวิจัยชิ้นนี้  เป็นการวิจัยที่เน้นศึกษาข้อมูลและเปรียบเทียบค่าใช้จ่าย  การเข้าถึงบริการ  รูปแบบการให้บริการในผู้ป่วยที่ได้รับบริการทดแทนไต ทั้งการล้างช่องท้องและการฟอกเลือด ภายใต้ระบบหลักประกันสุขภาพในประเทศไทย เพื่อการสะท้อนข้อมูลที่เป็นประโยชน์และเป็นโอกาสในการพัฒนาระบบบริการที่มีความสำคัญต่อชีวิตคนไทยที่ป่วยเป็นโรคไต  โดยดำเนินการศึกษาวิจัยในหลายรูปแบบ ทั้งการเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพและปริมาณด้วยการสัมภาษณ์ผู้ป่วยและบุคลากรในโรงพยาบาลที่เกี่ยวข้องกับการให้บริการทดแทนไต จำนวน 9 โรงพยาบาล  การวิเคราะห์ข้อมูลจากฐานข้อมูลการให้บริการผู้ป่วยโรคไตที่สะท้อนให้เห็นถึงการเข้าถึงบริการดังกล่าว  การประชุมระดมสมองเพื่อสังเคราะห์ข้อเสนอเชิงนโยบายที่จะนำไปสู่การพัฒนาระบบบริการให้เกิดประโยชน์สูงสุดแก่ผู้ป่วยโรคไต

ข้อดี-ข้อด้อย ของการรักษาโรคไตด้วยการฟอกเลือด ใน 3 ระบบหลักประกันสุขภาพ

บัตรทอง ประกันสังคม ข้าราชการ  

ข้อดี

  • ฟอกเลือดได้โดยไม่ต้องจ่ายส่วนเกิน
  • สามารถได้รับยาฉีดสม่ำเสมอ
  • เข้าถึงบริการได้ง่าย สะดวก
  • สามารถเลือกรับยาได้หลายชนิดไม่ขึ้นกับราคายา 
ข้อดี
  • เบิกค่าการทำทางผ่านเข้าหลอดเลือด ปีละ 20,000 บาท
  • เบิกค่ายาได้มากกว่าบัตรทอง ภายใต้ราคากลาง
  • เข้าถึงบริการได้ง่าย สะดวก
  • สามารถเลือกรับยาได้หลายชนิดไม่ขึ้นกับราคายา

ข้อดี

  • สามารถเลือกการรักษาได้ทุกประเภท (ล้างช่องท้อง ฟอกเลือด เปลี่ยนไต)
  • ค่าใช้จ่ายในการรักษาได้มากกว่าสิทธิอื่น และไม่จำกัดจำนวนครั้ง
  •  สถานบริการยินดีรับเป็นผู้ป่วยประจำมากกว่าสิทธิอื่น    

ข้อด้อย

  • ผู้ป่วยบัตรทองที่จะฟอกเลือด ต้องรออนุมัตินาน และถ้าจะฟอกเลือดโดยไม่ล้างช่องท้องก่อน ต้องจ่ายเงินเองทั้งหมด
  • ส่งต่อไปรักษาที่สถานบริการเอกชนยากกว่าสิทธิข้าราชการ

ข้อด้อย

  • จำกัดจำนวนครั้งในการฟอกเลือด และส่วนใหญ่ต้องจ่ายส่วนเกิน 500-700 บาท/ครั้ง
  • ผู้ป่วยบางรายที่แพทย์พิจารณาแล้วว่าควรเริ่มฟอกเลือด แต่ผลเลือดไม่ผ่านเกณฑ์การเบิกจ่ายของประกันสังคม ผู้ป่วยต้องจ่ายเงินเอง
ข้อด้อย
  • หากต้องมีการส่งตัวไปสถานบริการเอกชน ต้องมีใบส่งตัวจากโรงพยาบาลรัฐบาลทุก 6 เดือน

ข้อเสนอแนะจากงานวิจัย

  • สนับสนุนให้สิทธิประกันสุขภาพอื่นนอกจากประกันสุขภาพถ้วนหน้า มีการจัดวางระบบที่มีทางเลือกในการรับบริการให้แก่ผู้ป่วย โดยการให้ข้อมูลที่ไม่โน้มเอียงไปในการให้บริการฟอกเลือดเพียงอย่างเดียว ต้องเปิดโอกาสให้ผู้ป่วยได้รับข้อมูลเรื่องการบริการล้างช่องท้องด้วย
  • ควรมีการปรับระบบการเบิกจ่ายค่าฟอกเลือดให้เหมาะสมและเหมือนกันทุกระบบ
  • ควรมีการจัดระบบการติดตามประเมินเรื่องคุณภาพบริการ การเข้าถึงบริการ
  • ควรพัฒนาระบบดูแลผู้ป่วยโดยเพิ่มบุคลากรสายวิชาชีพ เช่น พยาบาล แพทย์ ฯลฯ ที่สามารถช่วยดูแลผู้ป่วยให้เหมาะกับงานที่เพิ่มขึ้น พร้อมพัฒนาบุคลาการสายสนับสนุนควบคู่ไปด้วย เนื่องจากมีความเป็นไปได้มากกว่าการผลิตแพทย์หรือหรือพยาบาลเพิ่ม
  • ควรสนับสนุนการป้องกันการเป็นโรคไตวายระยะสุดท้าย และสนับสนุนการปลูกถ่ายอวัยวะอย่างจริงจัง
  • ควรมีการทำวิจัยที่สามารถตอบโจทย์คุณภาพบริการในแง่ อัตรารอดชีวิต  ความคุ้มค่าของการให้บริการ ฯลฯ

ดาวน์โหลดงานวิจัยฉบับสมบูรณ์  ได้ที่  http://kb.hsri.or.th/dspace/handle/11228/4009?locale-attribute=th
* งานวิจัย : การประเมินผลการเข้าถึงบริการและการจัดบริการทดแทนไต ภายใต้ระบบหลักประกันสุขภาพในประเทศไทย